توسط : شناخت دقیق اینکه چه چیزی طلا را خراب می کند، گامی حیاتی برای حفظ درخشش و سرمایه شما به شمار میآید. برخی ترکیبات شیمیایی در برابر فلزات واکنش نشان میدهند و طلا و جواهرات نیز از این قاعده پیروی میکنند؛ به همین دلیل، برخی مواد توانایی کاهش درخشش و سیاه کردن طلا را دارند. بسیاری از افراد تصور میکنند برای رفع آلودگیها میتوانند از اسیدهای رقیق مانند آبلیمو بهره ببرند؛ اما اکثر اسیدها و مواد خورنده مانند تیزاب، رنگ طلا را تیره میسازند و زیبایی آن را از بین میبرند. در این مقاله قصد داریم درباره دشمنان طلا اطلاعات بیشتری ارائه دهیم.
قاتل طلا چیست؟
بسیاری از کاربران میپرسند که چه چیزی طلا را خراب می کند و عنوان «قاتل طلا» دقیقاً به چه معناست؟ این عنوان به مجموعهای از مواد شیمیایی اشاره دارد که به طور مستقیم بر ساختار مولکولی طلا تأثیر میگذارند و تغییر رنگ، کاهش درخشش و تخریب آن را رقم میزنند. برخی از این مواد به شرح زیرند:
وایتکس
در پاسخ به این پرسش که در شویندهها چه چیزی طلا را خراب می کند، وایتکس جایگاه ویژهای دارد. وایتکس حاوی کلر است و در اثر تماس با طلا، خوردگی و تغییر رنگ آن را ایجاد میکند؛ بنابراین، هنگام استفاده از وایتکس، جدا کردن هر طلایی که دارید از بدن، یک ضرورت انکارناپذیر است.
جیوه
اگر بخواهیم بدانیم در میان فلزات چه چیزی طلا را خراب می کند، باید به جیوه بهعنوان خطرناکترین عامل اشاره کنیم. جیوه آسیبی شدید به طلا وارد میسازد و تماس آن موجب شکلگیری آمالگام طلا میگردد. این ترکیب کدرشدن و ازبینرفتن درخشش را در پی دارد و ترمیم آن بهراحتی امکانپذیر نخواهد بود.
بیشتر بخوانید:آموزش گام به گام روشهای تمیز کردن طلای سفید
نیکل
شاید کمتر کسی بداند که در تماس با سایر آلیاژها چه چیزی طلا را خراب می کند؛ نیکل در این دسته قرار میگیرد. نیکل علاوه بر ایجاد حساسیت پوستی، به طلا نیز آسیب میرساند و تماس جواهرات نیکلی با طلا، واکنشهای شیمیایی را پدید میآورد. این اتفاق تغییر رنگ و کاهش درخشش طلا را به دنبال خواهد داشت.
سرب
بررسیها نشان میدهد که چه چیزی طلا را خراب می کند و سرب یکی از این عوامل مخرب به شمار میآید. سرب در صورت تماس طولانیمدت، رنگ طلا را تغییر میدهد و کیفیت آن را پایین میآورد. این فلز بر ظاهر و استحکام طلا اثر منفی بر جای میگذارد.
کلر و مواد شیمیایی خانگی
کلر قابلیت واردکردن آسیبهای جدی را دارد و باید بدانیم در محیطهای آبی چه چیزی طلا را خراب می کند. این دشمن طلا در محصولات تمیزکننده خانگی و آب استخرها وجود دارد و تغییر رنگ و خوردگی طلا را رقم میزند؛ بنابراین، هنگام استفاده از این محصولات یا شنا در استخرهای دارای کلر، حتماً جواهرات طلایی خود را درآورید.
محصولات آرایشی و بهداشتی
روی میز آرایش شما مواردی وجود دارد که مصداق چه چیزی طلا را خراب می کند، به شمار میآیند. عطرها، لوسیونها، کرمهای ضدآفتاب و اسپریهای مو حاوی مواد شیمیایی آسیبرسان هستند. این ترکیبات کاهش درخشندگی و کدر شدن طلا را ایجاد خواهند کرد.
تمیز کردن طلا با جوششیرین
پیش از اقدام باید مطمئن شوید برای سنگهای قیمتی چه چیزی طلا را خراب می کند. این روش برای جواهرات دارای سنگ قیمتی مناسب به نظر نمیرسد، زیرا جوششیرین به ساختار، استحکام و درخشش سنگها آسیب میزند. اگر طلای شما به این شکل نیست طبق مراحل زیر آن را تمیز کنید:
- برای شروع، دو پیمانه آب (معادل ۴۷۰ میلیلیتر) را در یک قابلمه یا شیرجوش بزرگ بجوشانید.
- یک لایه فویل آلومینیومی در یک ظرف شیشهای پیرکس بچینید و آن را طوری فشار دهید که کاملاً به سطح ظرف بچسبد. لبههای فویل را به سمت بیرون ظرف تا کنید. طرف براق فویل باید رو به بالا باشد.
- طلاهایی که سیاه و کدر شدهاند را داخل ظرف پیرکس قرار دهید.
- پودر جوششیرین را به مقدار ۱ تا ۱.۵ قاشق غذاخوری (حدود ۱۴ تا ۲۱ گرم) روی طلا بپاشید. پس از آن، دو پیمانه آب جوش (۴۷۰ میلیلیتر) را داخل ظرف بریزید و اجازه دهید که طلا به مدت ۵ دقیقه در این محلول باقی بماند. طلا باید بهطور کامل در آب جوش و جوششیرین غوطهور شود.
- پس از گذشت ۵ دقیقه، طلا را با چنگال یا انبر آشپزی از ظرف بیرون آورده و زیر آب سرد بگیرید. شما میتوانید طلا را در یک کاسه پر از آب سرد بیندازید و اجازه دهید حداقل ۴۵ ثانیه یا یک دقیقه در آن بماند تا مطمئن شوید هیچ مادهای از محلول جوششیرین روی سطح آن باقی نمانده است.
- بهعنوان آخرین قدم در پاکسازی طلای دست دوم، طلا را با یک دستمال نرم و بدون پرز خشک کنید تا هیچگونه مادهای روی سطح آن نماند. ترجیحاً طلا را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه هم در معرض هوای آزاد قرار دهید.
بیشتر بخوانید:چرا طلا سیاه می شود؟ از علت تا درمان | همه آنچه باید درباره نگهداری طلا بدانید
بهترین روش نگهداری طلا در منزل
طلا با گذر زمان کیفیتش را از دست میدهد و ما بررسی کردیم که چه چیزی طلا را خراب می کند. برای حفظ زیبایی و دوام طلا در برابر عواملی مانند هوا، چربی پوست و تعریق بدن، رعایت نکات خاصی که در ادامه میآید، ضروری است:
- زیورآلات طلایی که بهطور روزانه استفاده میکنید، نیاز به تمیزکاری منظم دارند؛ در غیر این صورت، تجمع کثیفی و آلایندهها ممکن است بر ظاهر و کیفیت آنها تأثیر منفی بگذارد. حداقل دو یا سه بار در ماه، طلا و جواهرات خود را تمیز کنید.
- آب حاوی مواد معدنی و املاح است و شاید با آلیاژهای طلا واکنش نشان دهد؛ به همین دلیل بهتر است طلا و جواهرات از تماس با آب و رطوبت به ویژه در زمانهایی غیر از شستشو، محافظت شوند.
- حرارت زیاد یکی دیگر از عوامل آسیبزننده به طلا و جواهرات است. گرمای زیاد میتواند باعث سیاه شدن طلا شود؛ پس هنگام کار با اجاق گاز یا وسایل مشابه، طلا و جواهرات خود را در آورید.
- برای جلوگیری از هر گونه آسیب احتمالی و خط و خش، طلاهای خود را در محلهای جداگانه بگذارید. استفاده از جعبههای مخصوص و محفظههای نرم برای این کار عالی است.
- نور شدید خورشید هم بر زیبایی و درخشندگی طلا تأثیر منفی میگذارد. برای حفظ طولانی مدت جواهراتتان، آنها را در مکانهای دور از نور مستقیم خورشید و در جعبههای مخصوص نگهداری کنید.
- هنگام آمادهشدن برای شرکت در مهمانی یا جشنها، طلا و جواهرات خود را در آخرین مرحله پس از پوشیدن لباس و استفاده از لوازم آرایشی، بپوشید. این کار از تماس طلاها با مواد شیمیایی موجود در عطرها و لوازم آرایشی جلوگیری و درخشندگی زیورآلات شما را حفظ میکند.
علت از بین رفتن رنگ طلا شناخت دقیق اینکه مواد شوینده چطور بر آلیاژ اثر میگذارند، ما را به پاسخ این سوال میرساند. بسیاری از تغییر رنگها ناشی از واکنشهای شیمیایی در سطح مولکولی است که در ادامه یکی از رایجترین آنها را بررسی میکنیم.
آیا وایتکس طلا را خراب میکند؟
وایتکس یا همان سفیدکننده خانگی، حاوی هیپوکلریت سدیم است که بهعنوان یک عامل اکسیدکننده قوی عمل میکند و تهدیدی جدی برای فلزات آلیاژی محسوب میگردد. اگرچه طلا بهخودیخود واکنشپذیری پایینی دارد، اما باید بدانیم چه چیزی طلا را خراب می کند؛ کلر موجود در وایتکس به مس، نیکل و نقره موجود در آلیاژ طلا حمله میکند. این واکنش شیمیایی، ساختار کریستالی آلیاژ را سست مینماید و موجب ایجاد ترکهای ریز و شکستگی در زیورآلات میشود.
آسیب ناشی از وایتکس همیشه بلافاصله نمایان نمیشود و گاهی پس از مدتی استفاده مداوم، رنگ طلا کدر یا سیاه میگردد. بسیاری از خانمهای خانهدار بدون آگاهی از اینکه چه چیزی طلا را خراب می کند، هنگام شستشوی لباس یا نظافت سطوح، انگشتر خود را در دست نگه میدارند. این اشتباه رایج، فرسایش زودرس و تغییر رنگ غیرقابلبازگشت را برای مصنوعات طلا رقم میزند.
چه چیزی طلا را براق میکند؟
برای بازگرداندن درخشش طلا، باید روشهایی را انتخاب کنیم که لایهبرداری تهاجمی نداشته باشند و برخلاف عواملی عمل کنند که میدانیم چه چیزی طلا را خراب می کند. روشهای براقکردن طلا به دو دسته کلی روشهای خانگی ملایم و پرداختهای صنعتی تقسیم میگردند که در ادامه بررسی میکنیم:
استفاده از پارچههای نمدی و پولیشهای تخصصی
سادهترین راه برای جلادادن به طلا، استفاده از پارچههای مخصوص جواهرسازی آغشته به مواد پولیش نرم است. این پارچهها بدون اینکه خط و خشی ایجاد کنند، لایه اکسید شده سطحی را برمیدارند و ما را از نگرانی درباره اینکه چه چیزی طلا را خراب می کند، دور نگه میدارند. حرکت دست باید بهصورت دایرهای و ملایم باشد تا درخشش آینهای روی سطح طلا پدید آید.
محلولهای شوینده آمونیاکی ضعیف
آمونیاک در غلظتهای بسیار پایین (محلول در آب گرم) چربیها و جرمهای سخت را از روی طلا پاک میکند و درخشندگی را بازمیگرداند. البته باید دقت کرد که غلظت بالا و ماندن طولانیمدت طلا در آمونیاک، خود مصداق این است که چه چیزی طلا را خراب می کند و به آلیاژ آسیب میزند. استفاده از این روش باید بااحتیاط کامل و ترجیحاً توسط متخصص انجام پذیرد.
آبکاری طلا چیست؟ گاهی آسیبدیدگی و کدری طلا به حدی است که روشهای خانگی پاسخگو نیستند. در این شرایط، آبکاری طلا بهعنوان یک فرآیند الکتروشیمیایی به کمک میآید. در این روش، یک لایهنازک از طلای خالص روی سطح زیورآلات قدیمی یا آسیبدیده قرار میگیرد تا رنگ و درخشش اولیه آن بازگردد و خط و خشهای ریز پوشانده شود.
چه چیزی طلا را میخورد؟
اصطلاح «خوردن طلا» در علم شیمی به معنای حلکردن کامل فلز طلا در یک محلول شیمیایی است. اگر بخواهیم دقیقاً بررسی کنیم که در آزمایشگاههای شیمی چه چیزی طلا را خراب می کند و آن را کاملاً در خود حل مینماید، باید به اسیدهای بسیار قدرتمند و ترکیبات سیانیدی اشاره کنیم:
تیزاب سلطانی (Aqua Regia)
تیزاب سلطانی ترکیبی از اسید نیتریک و اسید هیدروکلریک غلیظ است که توانایی حلکردن کامل طلا را دارد. کیمیاگران و زرگران از این محلول برای عیارسنجی و تصفیه طلا استفاده میکنند تا دقیقاً مشخص شود چه چیزی طلا را خراب می کند و ناخالصیها جدا گردند. تماس حتی یک قطره از این اسید با زیورآلات، بافت طلا را نابود میسازد و آن را به کلرید طلا تبدیل میکند.
محلولهای سیانیدی در استخراج
در معادن طلا، برای جداسازی طلا از سنگ معدن، از محلولهای سیانید سدیم یا پتاسیم استفاده مینمایند. این مواد سمی با طلا کمپلکس تشکیل میدهند و آن را از سنگ جدا میسازند، اما برای زیورآلات ساخته شده دقیقاً همان عاملی هستند که چه چیزی طلا را خراب می کند. تماس سیانید با طلا در محیطهای صنعتی، منجر به خوردگی شدید و ازبینرفتن حجم طلا خواهد شد.
آیا چسب قطرهای طلا را خراب میکند؟
چسب قطرهای (سیانوآکریلات) به طور مستقیم واکنش شیمیایی خورندهای با فلز طلا ایجاد نمیکند، اما حضور آن روی سطح طلا مشکلات ثانویه پدید میآورد. دغدغه اصلی زمانی ایجاد میگردد که بخواهیم چسب را جدا کنیم و ندانیم چه چیزی طلا را خراب می کند؛ تلاش برای تراشیدن چسب خشک شده با ابزار تیز، خط و خشهای عمیقی روی طلا ایجاد میکند. این خطوط فیزیکی، جلای طلا را از بین میبرند و وزن آن را کاهش میدهند.
برای پاککردن چسب قطرهای معمولاً از حلالهایی مانند استون استفاده میگردد، اما باید مراقب سنگهای قیمتی و نگینهای متصل به طلا بود. استون میتواند به برخی سنگهای قیمتی (مانند مروارید یا فیروزه) آسیب برساند و اینجاست که متوجه میشویم در فرآیند پاکسازی چه چیزی طلا را خراب می کند. بهترین راهکار در مواجهه با چسب قطرهای، مراجعه به طلاساز برای استفاده از حلالهای تخصصی و دستگاه اولتراسونیک است.
بیشتر بخوانید:چگونه طلا را براق کنیم؟ بهترین روشهای خانگی و تخصصی برای برق انداختن طلا
آیا جیوه طلا را خراب میکند؟
جیوه خطرناکترین دشمن فلز طلا در دمای اتاق به شمار میآید و واکنشی سریع و مخرب را رقم میزند. وقتی بررسی میکنیم چه چیزی طلا را خراب می کند، جیوه بانفوذ به بین اتمهای طلا و تشکیل ملغمه (آمالگام)، ساختار شبکه کریستالی آن را متلاشی میسازد. این نفوذ باعث میشود طلا سفیدرنگ، ترد و بسیار شکننده شود، بهطوریکه با کمترین فشار میشکند.
نکته ترسناک درباره جیوه این است که برای تخریب طلا نیاز به زمان زیادی ندارد و تماس آنی کافیست. حتی بخارات جیوه موجود در محیطهای آزمایشگاهی یا دماسنجهای شکسته نیز مصداق بارز این هستند که چه چیزی طلا را خراب می کند. طلایی که به جیوه آلوده شده باشد، دیگر خواص چکشخواری سابق را ندارد و عملاً ساختار فلزی خود را از دست میدهد.
اگر جیوه روی طلا بریزد چهکار کنیم؟
مواجهه با طلای جیوهای شده نیازمند اقدامات سریع و محتاطانه است تا از آسیب بیشتر جلوگیری گردد. دانستن راهکارها بهاندازه دانستن اینکه چه چیزی طلا را خراب می کند اهمیت دارد؛ زیرا اقدام اشتباه میتواند سلامت شما و طلا را همزمان به خطر اندازد:
پرهیز از حرارت دادن در منزل
بسیاری از افراد سعی میکنند باحرارت دادن طلا روی اجاقگاز، جیوه را بخار کنند، اما این کار بسیار خطرناک و سمی است. بخار جیوه آسیبهای ریوی جدی ایجاد میکند و حرارت غیرتخصصی تنها اثبات میکند چه چیزی طلا را خراب می کند و باعث ذوبشدن یا دفرمه شدن قطعه طلا میشود. هرگز در محیط بسته و بدون تجهیزات ایمنی اقدام به حرارت دادن طلا نکنید.
مراجعه فوری به کارگاه طلاسازی
تنها راه نجات طلای آلوده به جیوه، سپردن آن به دستان یک متخصص طلاساز است. طلاسازان با استفاده از کورههای مخصوص و سیستمهای تهویه، جیوه را جدا میکنند و سپس با پرداختکاری، لایه آسیبدیده را ترمیم مینمایند تا اثرات آنچه را که چه چیزی طلا را خراب می کند، محو سازند. توجه داشته باشید که این فرآیند ممکن است اندکی از وزن طلای شما بکاهد.
چه چیزی طلا را جذب میکند؟
در فرآیندهای صنعتی و بازیافت، موادی وجود دارند که تمایل شدیدی به جذب طلا از محلولها دارند. شناخت این مواد به ما کمک میکند تا درک کنیم در چرخه طبیعت و صنعت چه چیزی طلا را خراب می کند یا آن را به دام میاندازد:
کربن فعال (زغال اکتیو)
در معادن طلا، پس از اینکه طلا در محلول سیانید حل شد، از کربن فعال برای جذب طلا استفاده مینمایند. کربن فعال با سطح متخلخل خود، یونهای طلا را به دام میاندازد و دقیقاً نشان میدهد در شیمی سطح چه چیزی طلا را خراب می کند و جذب مینماید. این روش یکی از کارآمدترین متدها برای استخراج طلا از محلولهای رقیق محسوب میگردد.
فلز روی (Zinc)
یکی دیگر از جاذبهای طلا در فرآیندهای شیمیایی، پودر فلز روی است که در فرآیند «مریل-کرو» کاربرد دارد. روی با جایگزینشدن در محلول، طلا را بهصورت رسوب جامد آزاد میکند و به ما نشان میدهد در واکنشهای جابهجایی چه چیزی طلا را خراب می کند (از نظر تغییر فاز). این واکنشها اساس کار بازیافت طلا از بردهای الکترونیکی و ضایعات محسوب میشوند.
سخن پایانی
با وجود اینکه طلا، مقاومترین فلز است؛ اما تحت تأثیر برخی عوامل، زیبایی و ارزش آن کاهش پیدا میکند. آگاهی از عواملی که به طلا آسیب میزنند، کمک میکند تا جواهرات طلای شما در بهترین حالت خود باقی بمانند و درخشندگی و زیبایی آنها برای مدت زمان طولانی حفظ شود.
